Πώς οφείλει να ενεργεί ο πολίτης απέναντι στην κυβέρνηση και σε κάθε εξουσία όταν αυτή παραβιάζει κατάφωρα την έννοια του δικαίου και ταυτόχρονα υποχρεώνει τους πολίτες να την στηρίζουν, μέσω της φορολογίας;
Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Θορώ (Thoreau) που διάβασα χθες, το οποίο έχει πολλές προεκτάσεις. Η πολιτική ανυπακοή, μέσω της παθητικής (μη βίαιης) αντίστασης με τη μη καταβολή φορολογίας προς την εξουσία και την μη υπακοή σε συγκεκριμένους νόμους, αποτελεί ίσως το τελευταίο ανάχωμα προάσπισης της έννοιας δικαίου και ταυτόχρονα χρέος κάθε πολίτη.
Η επίγνωση του πολιτικού μας χρέους ως μέλη της κοινωνίας των πολιτών, επιβάλλει την υπεράσπιση της δικαιοσύνης και της ηθικής μας υπόστασης, πάνω από οιουσδήποτε νόμους.
Την πολιτική ανυπακοή εφάρμοσε και ο Μαχάτμα Γκάντι, καλώντας τους Ινδούς να απέχουν από τα δημόσια αξιώματα και τις θέσεις των δημοσίων υπαλλήλων, απέναντι στους Βρετανούς αποικιοκράτες.
Το Σύνταγμα της Ελλάδας με το γνωστό άρθρο 114 του 1952 (σήμερα άρθρο 120), κατά το οποίο «Η τήρησις τοῦ παρόντος Συντάγματος ἀφιεροῦται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων», κατοχυρώνει το δικαίωμα στην πολιτική ανυπακοή. Από αυτό το άρθρο προέκυψε και το γνωστό σύνθημα 1-1-4 και το κίνημα του 1-1-4 για την υπεράσπιση του Συντάγματος, που καλούσε την Κυβέρνηση Καραμανλή του 1961 σε σεβασμό προς τα δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών, τα οποία ασύστολα καταπατούνταν από το κράτος, το παρακράτος και τις δεξιές κυβερνήσεις.
Η αίσθηση του δικαίου στη συνείδηση του κάθε ενός από εμάς, του κάθε πολίτη, επιβάλλει τη μη στήριξη οποιωνδήποτε θεσμών όταν αυτοί ενεργούν άδικα και παραβιάζουν τις θεμελιώδεις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αχιλλέας Αχιλλέως
